Sınıfta Söylenen Değil, Öğretilen Kurallar İşler

 

“Yazı yazıyoruz” denildiğinde sınıflardan çoğu zaman isteksizce sesler yükselir. Yazma etkinliklerinin, çocukların gözünde sıkıcı ve yorucu bir faaliyet olarak görülmesi bu tepkilerin temel nedenidir. Bu algının oluşmasında çocukların haksız olduğunu söylemek de zordur. Çünkü okullardaki yazma çalışmaları, çoğunlukla bir metni deftere geçirmekten, öğretmenin söylediklerini kâğıda aktarmaktan veya basit anlam sorularına yanıt vermekten ibarettir. Yaratıcılığa alan açmayan bu tekdüze uygulamalar, yazının çocuk zihninde sıradan, sevimsiz ve zorlayıcı bir görev olarak yerleşmesine neden olmuştur. Evlere verilen ödevler de yazma sürecini monoton ve yorucu bir hale getirir. Bu durum, okulda başlayan olumsuz yazma algısının ev ortamında da pekişmesine neden olur. Zamanla “çocuğum yazmayı sevmiyor” yargısı, ebeveynlerin dilinde yerleşik bir ifadeye dönüşür.

Oysa yazı yazmak, doğası gereği emek isteyen ve karmaşık zihinsel süreçleri içeren bir beceridir. Bu nedenle çocukların yazıyla erken yaşta sağlıklı bir bağ kurabilmesi için bu becerinin yalnızca gerekli durumlarda kullanılmasına ve nitelikli bir amaçla yapılandırılmasına özen gösterilmelidir. Özellikle ilkokul yıllarında yazma eyleminin özgün, eğlenceli ve çocuğun düşünsel yaratıcılığını ortaya çıkaracak etkinliklerle ilişkilendirilmesi, bu sürecin olumlu anlamlarla içselleştirilmesini sağlar. Böylece yazı, yalnızca kurallı cümleler kurulan bir görev olmaktan çıkar ve çocuğun kendini ifade edebildiği, dünyayla bağ kurabildiği bir araca dönüşür.

RAFT tekniği, yukarıda sözü edilen yazma becerisi kazanımına katkı sunabilecek yaratıcı ve etkili bir araçtır. Bu teknik, aynı konuya dair yazı yazacak olan öğrencilerin süreci farklı rollerle farklı hedef kitlelere ve farklı biçimlerde kurgulamalarına imkân tanır. Böylece sınıf içinde, tek bir başlık etrafında birbirinden özgün içeriklerin oluşması sağlanır. Öğrenciler yalnızca yazı yazmakla kalmaz; düşüncelerini farklı açılardan ifade etmeyi, olaylara başkasının gözünden bakmayı ve seçtikleri rol doğrultusunda dili yeniden biçimlendirmeyi deneyimler. Bu yönüyle RAFT, sınıf içinde yazma sürecine farklılık ve derinlik kazandıran; her çocuğun kendi ilgi alanı, dil becerisi ve düşünsel tarzıyla katılım gösterebildiği güçlü bir yazma ortamı oluşturur. İkinci sınıftan itibaren her düzeye uyarlanabilir olması da tekniğin hem uygulanabilirliğini hem de sürdürülebilirliğini artırır.

RAFT Tekniği Nasıl Uygulanır?

RAFT, İngilizce dört kavramın baş harflerinden oluşur: Role (Rol), Audience (Hedef Kitle), Format (Yazı Türü) ve Topic (Konu). Bu yaratıcı yazma süreci dört temel aşamadan oluşur:

1. Rol Seçimi:

Öğrenci öncelikle hangi kimlikle yazacağını belirler. Bu rol, konunun hangi bakış açısıyla ele alınacağını tanımlar. Örneğin “kaynakların tasarruflu kullanımı” konusunda öğrenci; bir çöp kovası, musluk, belediye başkanı, okul müdürü, öğretmen ya da çocuk rolünü seçebilir.

2. Hedef Kitle Belirleme:

İkinci adımda yazının kimlere hitap edeceği belirlenir. Örneğin “çöp kovası” rolünü seçen bir öğrenci, sınıf arkadaşlarına, öğretmenlere, kantin görevlisine ya da belediye yetkililerine seslenebilir. Bu aşama, yazının tonu ve dili açısından belirleyici olur.

3. Yazı Türünün Seçilmesi:

Üçüncü adımda yazının hangi türde kaleme alınacağına karar verilir. Bu aşamada öğrencinin çeşitli yazı türleri hakkında önceden bilgi sahibi olması önemlidir. Tür, öğrencinin seçtiği rol ve hedef kitleye göre farklılık gösterir. Örneğin, bir veli rolünde okul yönetimine dilekçe yazabilir; bir çöp kovası olarak öğrencilere yönelik bir hikâye, bir musluk olarak tasarrufu anlatan bir şiir kaleme alabilir. Kullanılabilecek formatlar arasında gazete haberi, günlük, mektup, afiş, e-posta gibi türler yer alabilir.

4. Konu ve Bakış Açısının Belirlenmesi:

Son adımda öğrenci, belirlenen konuya dair bir odak noktası seçer. Örneğin okulda kullanılan kaynakları değerlendirebilir, çöp kutusuna atılan ürünleri sorgulayabilir ya da insanların israf davranışlarını ele alabilir. Bu sayede, “tasarruf” gibi genel bir temayı kendi rolü ve bakış açısı üzerinden özgün biçimde ifade etme fırsatı bulur.

Paylaşım ve Değerlendirme Süreci:

Yazma etkinliği tamamlandıktan sonra öğrenciler ürünlerini sınıf ortamında paylaşır. Her sunumun ardından, yazının konuya uygunluğu, seçilen rol ve türle tutarlılığı sınıfça tartışılır. Öğrenciye yapılandırılmış geri bildirim verilir. Bu süreç, sadece yazma becerisi değil; dinleme, değerlendirme ve farklı bakış açılarına saygı gibi sosyal-duygusal becerilerin de gelişmesine katkı sağlar.

RAFT tekniğini sınıf içinde uygularken öğrencilerin daha hızlı ve bağımsız bir şekilde sürece dâhil olabilmesi için yönlendirici ve sade bir şablon büyük kolaylık sağlar. Bu tür bir şablon, özellikle tekniğe yeni başlayan öğrenciler için kafa karışıklığını azaltır, yazma sürecine odaklanmayı artırır ve öğretmenin tekrar tekrar aynı açıklamaları yapmasını gereksiz kılar.

RAFT tekniği, sınıf ortamına dâhil edildikçe yazma etkinliklerinin niteliği ve işlevi farklı bir boyut kazanır. Öğrencilerin yazmaya yönelik tutumlarında gözle görülür bir değişim yaşanırken, öğretmen için de yazma süreçlerini yapılandırmak daha planlı ve işlevsel hâle gelir. Bu kazanımlar zamanla kalıcı bir yazma kültürüne dönüşerek ders saatlerini yalnızca öğretim değil aynı zamanda üretim merkezine çevirir.

Ekler: RAFT Şablounu İndir